Apartmanda güven kaybının ilk belirtisi aynıdır: "Bu kadar aidat toplanıyor, para nereye gidiyor?" Soru çoğu zaman haklı bir şüpheden değil, bilgisizlikten doğar; yönetici dürüsttür ama kayıtlar bir klasörde, sakinler bilgisiz. Kat Mülkiyeti Kanunu yöneticiye hesap tutma ve hesap verme yükümlülüğü yükler; ama kanunun aradığı asgari, bugünün sakinini tatmin etmez. Bu yazıda yasal çerçeveyi, denetçinin rolünü, belge düzenini ve gelir-gideri sakinlere sürekli açık tutmanın yolunu anlatıyoruz.
Kanun ne ister?
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 35. maddesi yöneticiye hesap tutma görevi verir: ana gayrimenkulün bütün gelir ve giderleri belgeleriyle kaydedilir. 36. madde bu kayıtların ve belgelerin saklanmasını, karar defterinin noter onaylı olmasını ve yıl sonunda kapanış tasdikini ister.
madde hesap verme yükümlülüğüdür: yönetici, yönetim planında başka bir zaman yoksa yılda bir, olağan kat malikleri toplantısında hesap verir. Kat maliklerinin yarısı isterse her zaman hesap vermek zorundadır. Kurul hesabı kabul ederse yöneticiyi ibra eder; ibra edilmeyen yönetici için vekil sorumluluğuna dayanan dava yolu açıktır.
madde denetim düzenlemesidir: kat malikleri kurulu yöneticiyi sürekli denetler; sayı ve arsa payı çoğunluğuyla bir denetçi ya da üç kişilik denetim kurulu seçebilir. Denetçi, yönetim planında yazan aralıklarla, yazmıyorsa üç ayda bir hesapları inceler ve yıllık raporunu noter onaylı deftere yazar.
Yani kanun yılda bir hesap, üç ayda bir denetim ister. Sorun şu: yılda bir kez bir toplantıda sunulan tablo, aradaki on bir ayda biriken soruları gidermez.
Gelir-gider kayıt düzeni
Düzenli bir kayıt sistemi dört ilkeye dayanır:
- Her hareket belgeli. Fatura, fiş, dekont ya da imzalı makbuz olmadan gider kaydı yapılmaz. Nakit ödemelerde makbuz iki nüsha düzenlenir.
- Kategori sabit. Giderler önceden belirlenmiş kategorilere girilir: personel, enerji, bakım-onarım, temizlik, sigorta, yönetim, demirbaş, diğer. Kategoriler işletme projesindeki kalemlerle aynı olmalı ki bütçe-gerçekleşme karşılaştırması yapılabilsin.
- Tahsilat kendiliğinden gelir. Aidat ödemesi işlendiğinde gelir tablosuna ikinci kez elle girilmez; çift giriş ya mükerrer gelir ya eksik gelir üretir.
- Banka hesabı binaya ait. Yönetimin parası yöneticinin kişisel hesabında durmaz. Apartman adına vergi numarası alınarak açılan hesap, dekontu kayıtla eşleştirmeyi ve yönetim devrini kolaylaştırır.
Örnek yıllık tablo
16 daireli, kapıcısız, asansörlü bir apartmanın yıl sonu tablosu şöyle görünebilir:
| Kalem | Bütçe (işletme projesi) | Gerçekleşen | Fark |
|---|---|---|---|
| Aidat tahsilatı (gelir) | 384.000 TL | 361.500 TL | -22.500 TL |
| Gecikme tazminatı (gelir) | 0 TL | 4.200 TL | +4.200 TL |
| Asansör bakım ve kontrol | 42.000 TL | 44.800 TL | +2.800 TL |
| Ortak alan elektrik ve su | 60.000 TL | 71.300 TL | +11.300 TL |
| Temizlik hizmeti | 120.000 TL | 120.000 TL | 0 TL |
| Sigorta | 18.000 TL | 19.600 TL | +1.600 TL |
| Bakım-onarım | 60.000 TL | 38.900 TL | -21.100 TL |
| Yönetim programı ve kırtasiye | 12.000 TL | 11.400 TL | -600 TL |
| Yedek akçeye devir | 72.000 TL | 59.700 TL | -12.300 TL |
Bu tablodaki asıl bilgi "fark" sütunundadır: aidat tahsilatı bütçenin altında kalmış (iki daire borçlu), elektrik tahminin üzerine çıkmış, bakım-onarım beklenenden az harcanmış. Sakin bu tabloyu gördüğünde hem gelecek yılın aidat artışını hem borçlu dairelerin neden takibe alındığını anlar.
Denetçinin üç aylık kontrolü
Aidat ve talepleri Excel'de mi takip ediyorsun?
Yöneticim'de dönem açtığında her daireye borç düşer, sakin kendi borcunu telefondan görür, talep görevliye gider. 30 gün ücretsiz, kart gerekmez.
Ücretsiz başlaDenetçi muhasebeci olmak zorunda değildir; işi hesabın belgelerle tutup tutmadığını kontrol etmektir. Üç aylık denetimde bakılacaklar:
- Banka hesap özeti ile kayıtlı gelir-gider toplamları eşleşiyor mu?
- Her gider kaydının belgesi var mı; belge tutarı kayıtla aynı mı?
- Aidat tahsilat listesi ile banka girişleri uyuşuyor mu; nakit tahsilatlar bankaya yatırılmış mı?
- Borçlu daireler için hatırlatma ve takip yapılmış mı?
- Personel maaşı ve SGK primleri zamanında ödenmiş mi?
Denetçi bulgularını kısa bir tutanakla yöneticiye bildirir; yıl sonunda raporu deftere yazar ve kurulda okur. Denetçinin kayıtlara her an erişebilmesi, dosya istemek zorunda kalmaması denetimi fiilen mümkün kılar.
Sakinlere sürekli açık tablo
Yılda bir toplantı yerine gelir-giderin her an sakine açık olması güven sorununu kökten çözer. Bu şu anlama gelir: sakin telefonundan bu ay hangi giderin yapıldığını, aidat tahsilatının ne kadar olduğunu ve kasadaki bakiyeyi görebilir. Yönetici her soruya tek tek cevap vermek yerine kayıt girer, gerisi kendiliğinden görünür.
Açıklık sınırsız değildir. Sakin toplam tahsilatı ve giderleri görür; hangi komşunun borçlu olduğunu görmez. Borç bilgisi kişisel veridir; yalnızca ilgili kat malikine ve yönetim organlarına açıktır. Borçlu listesini duyuru panosuna asmak ya da gruba yazmak KVKK ihlalidir.
Yöneticim'in gelir-gider modülü bu ilkeyle kurulmuştur: yönetim gider kaydını belgesiyle girer, aidat tahsilatı gelir tarafına kendiliğinden düşer, denetçi salt okuma rolüyle her şeyi görür, sakinler ise kategori bazında gelir-gider özetini ve kasa durumunu görür; komşunun borcunu görmez.
Yönetim devrinde kayıtlar
Yönetici değiştiğinde en çok kaybolan şey geçmiş yılların kayıtlarıdır. Devir tutanağına şunlar eklenmelidir: karar defteri, işletme projeleri, gelir-gider dökümü ve belgeleri, banka hesap yetki devri, borçlu dökümü ve devam eden icra dosyaları, personel özlük dosyaları, bakım sözleşmeleri. Kayıtlar yöneticinin kişisel bilgisayarında ya da WhatsApp'ında değil, binaya ait bir yerde durduğunda devir bir imzadan ibaret olur. Yöneticinin görev ve sorumluluklarını ayrı bir yazıda topladık.
Şeffaflığın karşılığı
Gelir-giderini açık tutan yönetimlerin ortak gözlemi aynıdır: aidat itirazı azalır, toplantılar kısalır, yönetici bulmak kolaylaşır; çünkü kimse "hesap vermek zorunda kalacağım" diye değil, "hesap zaten ortada" diye görev alır. Kendi sitenizde denemek için ücretsiz kayıt açabilir, kurulumu on dakikada tamamlayabilirsiniz.