Aidat Ödemeyen Kat Malikine Ne Yapılır? Gecikme Tazminatı, İhtar ve İcra Süreci

Yöneticim Ekibi5 dk okuma

Her apartmanda bir ya da iki daire aidatı aksatır; sorun, bu alacağın nasıl tahsil edileceğini çoğu yöneticinin bilmemesidir. Kat Mülkiyeti Kanunu bu konuda yöneticiye hatırı sayılır araçlar verir: aylık yüzde beş gecikme tazminatı, kesinleşmiş işletme projesine dayanan icra takibi, daire üzerine kanuni ipotek, hatta tekrarlayan borçluda dairenin devrini isteme hakkı. Bu yazıda süreci kibar hatırlatmadan icra dairesine kadar sırayla anlatıyoruz.

Önce kayıt: borç belgelenebiliyor mu?

Tahsilat sürecinin ilk adımı hukuki değil, idaridir. Üç şeyin yazılı olması gerekir:

  • Aidatın dayanağı. Kat malikleri kurulu kararı ya da yedi günlük itiraz süresi işletilmiş, kesinleşmiş bir işletme projesi. Kanunun 37. maddesi, kesinleşen projeyi İcra ve İflas Kanunu'nun 68. maddesi anlamında belge sayar. Bu belge olmadan takip zayıf kalır.
  • Borcun dökümü. Hangi ay, ne kadar tahakkuk etti, ne kadarı ödendi, kalan ne. Ay ay, daire bazında.
  • Tebligat kanıtı. İşletme projesinin kat malikine imza karşılığı ya da taahhütlü mektupla ulaştığını gösteren belge.

Bu üçü varsa gerisi mekaniktir. Yoksa önce bunları tamamlamak gerekir; aksi halde borçlu "böyle bir aidat kararından haberim yok" dediğinde yönetim cevap veremez.

Gecikme tazminatı: aylık yüzde beş

Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrası açıktır: gider ve avans payının tamamını ödemeyen kat maliki, ödemede geciktiği günler için aylık yüzde beş hesabıyla gecikme tazminatı öder. Bu oran 2007 yılında yüzde ondan yüzde beşe indirilmiştir ve yıllık yüzde altmışa denk gelir; yasal faizin çok üzerindedir. Mahkemeler bunu faiz değil tazminat saydığı için ayrıca faiz indirimi yapılmaz, ancak tazminat üzerine tekrar faiz de işletilemez.

Hesap günlük yapılır: aylık yüzde beş, günlük yaklaşık binde 1,67'dir. 3.000 TL'lik bir aidat 45 gün gecikirse gecikme tazminatı 3.000 × 0,05 × (45/30) = 225 TL olur. Kısmi ödeme yapılmışsa tazminat yalnızca ödenmeyen kısım üzerinden hesaplanır.

Yönetim planında daha düşük bir oran kararlaştırılabilir; daha yükseği kararlaştırılamaz. Kurul kararı ya da işletme projesinde gecikme tazminatı hiç yazmasa bile kanun gereği uygulanır.

1. Adım: hatırlatma ve ihtarname

Kanun icra takibi için önceden ihtar çekmeyi şart koşmaz; aidat belirli vadeli bir borç olduğu için vade geçince kat maliki kendiliğinden temerrüde düşer. Yine de pratikte iki nedenle ihtar yerindedir: borçluların önemli kısmı yazılı ihtarla öder ve ileride açılacak davada iyi niyetin kanıtı olur.

Sıra genellikle şöyle işler:

  1. Uygulama içi ya da yazılı hatırlatma. Vade geçtikten bir hafta sonra borcun dökümüyle birlikte. Yöneticim'de borçlu daireye tek dokunuşla hatırlatma bildirimi gider ve bu kayıtta kalır.
  2. Noter ihtarnamesi. Borcun tutarı, dayanağı, gecikme tazminatı ve ödeme için verilen süre (yaygın olarak yedi ya da on beş gün) yazılır; ödenmezse icra takibi başlatılacağı belirtilir. Masrafı sonradan borçludan istenebilir.

2. Adım: ilamsız icra takibi

İhtar sonuç vermezse yönetici, kat malikleri kurulundan ayrıca karar almasına gerek olmaksızın icra takibi başlatabilir; 20. madde bu yetkiyi doğrudan yöneticiye ve her bir kat malikine verir. Takip, borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesinde ilamsız takip olarak açılır. Takip talebinde asıl alacak, gecikme tazminatı ve takip tarihinden itibaren işleyecek tazminat ayrı gösterilir.

İcra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Borçlunun tebliğden itibaren yedi gün içinde üç seçeneği vardır: öder, itiraz eder ya da hiçbir şey yapmaz. Hiçbir şey yapmazsa takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir; maaş, banka hesabı, araç ya da taşınmaz haczedilebilir.

3. Adım: itiraz gelirse

Borçlu itiraz ederse takip durur. Yönetimin iki yolu vardır:

  • İtirazın kaldırılması (icra mahkemesi). Elinde İcra ve İflas Kanunu 68. madde anlamında belge varsa, yani kesinleşmiş işletme projesi ya da kat malikleri kurulu kararı, altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ister. Hızlıdır, duruşma sayısı azdır.
  • İtirazın iptali (sulh hukuk mahkemesi). Belge yoksa ya da itiraz borcun esasına ilişkinse, bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açılır. Kat mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. 1 Eylül 2023'ten bu yana bu davalarda önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; arabuluculuk anlaşmayla biterse tutanak ilam niteliğindedir. İcra takibinin kendisi için arabuluculuk gerekmez.

Her iki yolda da itirazın haksız olduğu anlaşılırsa borçlu, alacağın en az yüzde yirmisi oranında icra inkâr tazminatına mahkûm edilir. Bu, keyfi itirazı caydıran asıl mekanizmadır.

Kiracı oturuyorsa

Aidat ve talepleri Excel'de mi takip ediyorsun?

Yöneticim'de dönem açtığında her daireye borç düşer, sakin kendi borcunu telefondan görür, talep görevliye gider. 30 gün ücretsiz, kart gerekmez.

Ücretsiz başla

Kanunun 22. maddesi, dairede kira sözleşmesi ya da başka bir hakla sürekli oturan kişiyi ortak giderlerden kat malikiyle birlikte müteselsilen sorumlu tutar; ancak kiracının sorumluluğu ödemekle yükümlü olduğu kira bedeliyle sınırlıdır. Yönetim takibi malike, kiracıya ya da her ikisine birden yöneltebilir. Uygulamada takip malike karşı açılır, kiracıya ihtar gönderilir; kiracı aidatı yönetime öderse bunu kiradan düşer.

Kanuni ipotek ve dairenin devri

Borç bu yollarla da alınamazsa, 22. maddeye göre mahkemece tespit edilen borç için borçlunun bağımsız bölümü üzerine diğer kat malikleri lehine kanuni ipotek tescil edilir. Yöneticinin yazılı istemi yeterlidir. İpotek, daire satılmadan borcun ödenmesini fiilen garanti eder.

Daha ağır yaptırım 25. maddededir: ortak giderlerden kendine düşen borcu ödemediği için hakkında iki takvim yılı içinde üç defa icra ya da dava takibi yapılmasına sebep olan kat maliki, diğer kat malikleri için çekilmez hale gelmiş sayılır. Kat malikleri sayı ve arsa payı çoğunluğuyla karar alarak bu kişinin bağımsız bölümünün mülkiyetinin kendilerine devrini hakimden isteyebilir. Nadiren sonuna kadar gider; ama varlığı bile müzakerede güçlü bir araçtır.

Zamanaşımı

Aidat alacağı dönemsel edim sayıldığından Borçlar Kanunu'nun 147. maddesine göre beş yıllık zamanaşımına tabidir. Beş yıl önceki borç için bugün takip açılamaz; ama borçlu zamanaşımını ileri sürmezse mahkeme kendiliğinden dikkate almaz. Yöneticinin görevi süreleri korumaktır (madde 35); eski borçları bekletmek yöneticinin sorumluluğunu doğurabilir.

Yöneticinin yapmaması gerekenler

  • Suyu, elektriği ya da asansörü kesmek. Ortak hizmetten yoksun bırakma hukuka aykırıdır; tazminat ve ceza sorumluluğu doğurur.
  • Borçlunun adını girişe asmak. Kişisel verilerin korunması mevzuatına aykırıdır; KVKK şikayeti ve manevi tazminat riski taşır. Borç bilgisi yalnızca ilgili kat malikine ve yönetim organlarına açıktır.
  • Borçluyu kurul toplantısına almamak. Oy hakkı borçla düşmez; alınan karar iptale açık hale gelir.

Süreci tek yerden yürütmek

İcra dosyasının gücü yönetimin kayıt disiplininden gelir. Dönem bazında tahakkuk, ödeme tarihleri, kısmi ödemeler ve gecikme günleri düzenli tutulduğunda avukata ya da icra dairesine verilecek döküm dakikada hazırlanır. Yöneticim'de her dairenin borç geçmişi, ödeme kayıtları ve gönderilen hatırlatmalar tek ekranda durur; yönetim değiştiğinde de kayıt yeni yöneticiye devredilir. Ücretsiz denemeyle kendi sitenizde hemen başlayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Aidat gecikme faizi yüzde kaç?

Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20. maddesine göre ödenmeyen aidat için aylık yüzde beş gecikme tazminatı uygulanır. Günlük hesaplanır, kısmi ödemede yalnızca kalan tutar üzerinden işler. Yönetim planıyla daha düşük oran kararlaştırılabilir; daha yükseği kararlaştırılamaz.

Aidat için icra takibine kurul kararı gerekir mi?

Hayır. Kanunun 20. maddesi yöneticiye ve her bir kat malikine, ayrıca karar almaksızın dava açma ve icra takibi yapma yetkisi verir. Ancak takibin dayanağı olarak kesinleşmiş işletme projesi ya da kurul kararı bulunmalıdır.

Aidat borcu için arabuluculuk zorunlu mu?

İcra takibi için zorunlu değildir. Dava açılacaksa, örneğin itirazın iptali davasında, 1 Eylül 2023'ten beri kat mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır.

Aidat ödemeyen komşunun suyu kesilebilir mi?

Hayır. Ortak hizmetlerden yoksun bırakma hukuka aykırıdır ve yönetim aleyhine tazminat ile cezai sorumluluk doğurur. Yasal yol ihtar, icra takibi, kanuni ipotek ve son çare olarak dairenin devri davasıdır.

Aidat borcu kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Aidat dönemsel edim sayıldığından beş yıllık zamanaşımına tabidir. Beş yılı geçen aylar için takip yapılamaz; bu yüzden yöneticinin borçları bekletmeden takibe alması gerekir.

Eski malikin aidat borcundan yeni malik sorumlu mu?

Satıştan önceki döneme ait aidat borcu eski malike aittir; yeni malik kural olarak sorumlu değildir. Ancak daire üzerinde kanuni ipotek tescil edilmişse ipotek yeni malike karşı da ileri sürülür. Satın almadan önce yönetimden borcu yoktur yazısı istemek bu riski ortadan kaldırır.

aidatgecikme tazminatıicra takibikat mülkiyeti kanunuapartman yönetimi

Apartmanını tek uygulamadan yönet

Aidat, talep, duyuru, kargo, temizlik ve gelir-gider; yönetici bilgisayardan, sakinler telefondan. Daire başına fiyat, 30 gün ücretsiz deneme.

İlgili yazılar