Sekiz ve daha fazla bağımsız bölümü olan her binada yönetici atanması zorunludur; çoğu apartmanda bu görev gönülsüz bir komşuya kalır ve ne yetkisi ne sorumluluğu tam bilinir. Oysa Kat Mülkiyeti Kanunu yöneticiyi bir vekil gibi görür: görevleri sayılıdır, hesap vermekle yükümlüdür ve ihmalinden doğan zarardan sorumludur. Bu yazıda yöneticinin nasıl seçildiğini, kanundaki görev listesini, ücret ve aidat muafiyetini ve görevden alınma yollarını özetliyoruz.
Yönetici kimdir, ne zaman zorunludur?
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 34. maddesine göre kat malikleri, ana gayrimenkulün yönetimini kendi aralarından ya da dışarıdan seçecekleri bir kişiye (yönetici) ya da üç kişilik bir kurula (yönetim kurulu) verebilir. Bağımsız bölüm sayısı sekiz ve daha fazla ise yönetici atanması mecburidir. Sekizin altında kalan binalarda kat malikleri yönetimi birlikte yürütebilir; ama pratikte yine biri sorumlu olur.
Yönetici, kat maliki olmak zorunda değildir. Dışarıdan bir kişi ya da profesyonel bir yönetim şirketi de atanabilir. Ana gayrimenkulün bütün bölümleri tek kişiye aitse o kişi kanunen yönetici sayılır.
Seçim: yeter sayı ve süre
Yönetici, kat maliklerinin hem sayı hem arsa payı bakımından çoğunluğuyla atanır. Yani 20 daireli bir binada en az 11 kat malikinin oyu gerekir ve bu 11 malikin arsa payları toplamı da yarıyı aşmalıdır. Bu çifte çoğunluk, ikinci toplantıda da değişmez; yönetici ataması katılanların salt çoğunluğuyla yapılamaz.
Görev süresi bir yıldır. Yönetici her yıl kat malikleri kurulunun olağan toplantısında yeniden atanır; aynı kişi yeniden seçilebilir. Yönetim planında daha uzun süre öngörülmüşse ona uyulur.
Kat malikleri anlaşamaz ve yönetici seçemezse, kat maliklerinden birinin başvurusu üzerine sulh hukuk mahkemesi yönetici atar. Mahkemenin atadığı yönetici, atandığı tarihten itibaren altı ay geçmedikçe kat malikleri kurulunca değiştirilemez; haklı bir sebep varsa mahkemeden değiştirilmesi istenebilir.
Yöneticinin adı, soyadı ve iş ya da ev adresi binanın girişinde görülecek bir yere çerçeve içinde asılır. Bunu yapmayan yöneticiye kat maliklerinin şikayeti üzerine idari para cezası verilebilir.
Görevleri: 35. madde listesi
Yöneticinin görevleri yönetim planında belirtilir; planda hüküm yoksa kanunun 35. maddesindeki liste uygulanır:
- Kurul kararlarını yerine getirmek. Kat malikleri kurulunun aldığı her kararın uygulayıcısı yöneticidir.
- Ana gayrimenkulü korumak, bakım ve onarımını yaptırmak. Çatı, asansör, kazan, ortak tesisat için gerekli tedbirleri almak; acil durumda beklemeden müdahale etmek.
- Sigorta ettirmek. Kurul kararı varsa binayı sigortalatmak; zorunlu deprem sigortası (DASK) kat maliklerinin ayrı yükümlülüğüdür.
- Avans toplamak. İşletme projesine göre aidatı toplamak, ödemeyen hakkında gecikme tazminatı ve icra yoluna gitmek.
- Borçları ödemek. Ortak giderleri, personel maaşını, faturaları zamanında ödemek; kat maliklerinin kendi borçlarını zamanında ödemelerini sağlamak.
- Tebligatı kabul etmek. Ana gayrimenkulle ilgili tebligatlar yöneticiye yapılır.
- Süreleri korumak. Zamanaşımı, hak düşürücü süre gibi süreleri kaçırmamak için gerekli işlemleri yapmak; örneğin aidat alacağının beş yıllık zamanaşımına uğramasını önlemek.
- Dava ve icra takibi yapmak. Kat maliklerini temsilen ortak alacaklar için takip açmak.
- Hesap tutmak. Bütün gelir ve giderleri belgeleriyle kaydetmek.
- İşletme projesini hazırlamak. Yıllık gelir-gider tahmini ve her kat malikinin aidat payı.
- Kurulu toplantıya çağırmak. Olağan toplantıyı zamanında, olağanüstü toplantıyı gerektiğinde usulüne uygun çağırmak.
Kanun bunlara ek olarak 36. maddede yöneticiye defter tutma yükümlülüğü yükler: kurul kararları noter onaylı karar defterine yazılır; gelir-gider ve bütün belgeler saklanır ve her takvim yılı sonunda deftere noter kapanış tasdiki yaptırılır. Elektronik ortamda tutulan kayıtlar bu defterin yerine geçmez; yardımcı olur.
Sorumluluğu: vekil gibi
- maddeye göre yönetici, kat maliklerine karşı aynen bir vekil gibi sorumludur. Bu, Borçlar Kanunu'ndaki vekalet hükümlerinin uygulanması demektir: yönetici görevini özenle yapmak zorundadır; ihmalinden doğan zarardan (örneğin bakımı yaptırılmayan asansörün arızası, ödenmeyen fatura cezası, zamanaşımına uğratılan alacak) kişisel olarak sorumludur. Kurul yöneticiyi ibra etmezse zarar için dava açılabilir.
Hesap verme yükümlülüğü
Aidat ve talepleri Excel'de mi takip ediyorsun?
Yöneticim'de dönem açtığında her daireye borç düşer, sakin kendi borcunu telefondan görür, talep görevliye gider. 30 gün ücretsiz, kart gerekmez.
Ücretsiz başlamadde yöneticinin yılda bir kez, yönetim planında daha sık öngörülmüşse o aralıklarla, kat malikleri kuruluna hesap vermesini şart koşar. Ayrıca kat maliklerinin yarısının istemesi halinde yönetici her zaman hesap vermek zorundadır. Hesap verme, gelir ve giderlerin belgeleriyle birlikte kurula sunulması ve kurulun bunu kabul etmesi (ibra) ile tamamlanır.
maddeye göre kat malikleri kurulu yöneticiyi sürekli denetler; dilerse sayı ve arsa payı çoğunluğuyla bir denetçi ya da üç kişilik denetim kurulu seçer. Denetçi, yönetim planında belirtilen zamanlarda, belirtilmemişse her üç ayda bir hesapları inceler ve yıllık raporunu noter onaylı deftere yazar. Gelir-gider şeffaflığını ayrı bir yazıda ele aldık: Site yönetiminde gelir-gider şeffaflığı.
Ücret ve aidat muafiyeti
Yöneticiye ücret ödenip ödenmeyeceğine ve tutarına kat malikleri kurulu karar verir. Kanun bir alt ya da üst sınır koymaz; dışarıdan yönetici ya da yönetim şirketiyle yapılan sözleşmede ücret serbestçe belirlenir.
- maddede özel bir kural vardır: yönetici kat maliklerinden biriyse ve aksine bir anlaşma yoksa, normal yönetim giderlerinin yarısına katılmaz. Yani kapıcı, elektrik, temizlik gibi olağan giderlerden payının yarısını öder; çatı onarımı gibi olağanüstü giderlerde muafiyet yoktur. Kurul isterse bu muafiyeti kaldırıp yerine ücret belirleyebilir ya da ikisini birden uygulayabilir.
Ücret alan yönetici vergi açısından ücretli sayılır; apartman yönetimi işveren olarak stopaj ve SGK yükümlülüklerini yerine getirir. Kapıcı çalıştıran apartmanların zaten bu düzeni kurmuş olması gerekir.
Görevden alma ve istifa
Yönetici, atandığı kurul tarafından her zaman aynı çoğunlukla (sayı ve arsa payı) görevden alınabilir; haklı sebep aranmaz. Mahkemece atanan yönetici için altı aylık koruma süresi vardır. Yönetici de istifa edebilir; ancak kurul yeni yönetici seçene kadar acil işleri yürütmekle yükümlü sayılır, aksi halde vekil sorumluluğu doğar.
Görev devrinde yeni yöneticiye şunlar teslim edilir: karar defteri, işletme projeleri, banka hesabı yetkileri, gelir-gider belgeleri, personel özlük dosyaları, sözleşmeler ve borçlu dökümü. Devir tutanağa bağlanmalıdır; eksik devir en sık yargıya taşınan yönetici anlaşmazlığıdır.
Yönetici işini kolaylaştıran düzen
Yöneticinin on bir görevinin çoğu kayıt işidir: tahakkuk, tahsilat, gider, duyuru, karar, talep. Bunları Excel ve WhatsApp'ta dağınık tutan yönetici, hesap verme gününde haftalarca belge toplar. Yöneticim'de aidat, gelir-gider, talepler, duyurular ve kararlar tek yerde tutulur; sakinler kendi borçlarını ve binanın gelir-gider tablosunu uygulamadan görür; yönetim değiştiğinde kayıt yeni yöneticiye kesintisiz devredilir. Hangi yazılımın işinize uyduğunu değerlendirmek için program seçim rehberine bakabilirsiniz.